Structurele droogte vraagt om keuzes voor Kanaal Gent-Terneuzen
Droogte is al langer een probleem voor het Kanaal Gent-Terneuzen (KGT). De werkgroep droogte KGT van de Vlaams-Nederlandse Scheldecommissie (VNSC) heeft bestudeerd hoe daarmee kan worden omgegaan.
Droogteproblemen zijn structureel
De werkgroep heeft in fase 1 eerst onderzoek gedaan naar de ernst en gevolgen van droogte. Uit het onderzoek blijkt dat de droogteproblemen op en rond het Kanaal Gent-Terneuzen structureel zijn. De natuurlijke ontwikkelingen leiden in de toekomst tot een verdere toename van verzilting en sluisstremmingen. Tegelijkertijd is het noodzakelijk om te voldoen aan de Europese waterkwaliteitsdoelen (Kaderrichtlijn Water – KRW) én de bereikbaarheid voor scheepvaart en bedrijven te behouden.
Maatregelen en pakketten
In fase 2 ging de werkgroep aan de slag met mogelijke oplossingen. Om de droogteproblemen rond het kanaal aan te pakken, zijn verschillende maatregelen onderzocht: van het beperken van waterverlies om het kanaal tijdens droogte op peil te houden tot de aanvoer van extra zoetwater.
Overzicht mogelijke typen maatregelen langs het kanaal.
De mogelijke maatregelen zijn stap voor stap teruggebracht tot een selectie, die zijn gebundeld in pakketten. Elk pakket is daarna beoordeeld volgens een aantal criteria om een compleet beeld te krijgen van de gevolgen voor mens, natuur en economie.
Een perfecte oplossing bestaat niet
Uit de beoordeling bleek dat geen enkel maatregelpakket ervoor kan zorgen dat het kanaal voortdurend op peil blijft én het watersysteem voldoende zoet blijft. Er moeten dus keuzes worden gemaakt, waarbij de verschillende belangen zorgvuldig tegen elkaar moeten worden afgewogen.
Verschillende perspectieven
Om de verschillende belangen goed in beeld te brengen, heeft de werkgroep gesprekken gevoerd met Vlaamse en Nederlandse stakeholders. Dit zijn belanghebbende partijen uit sectoren zoals natuur, landbouw, scheepvaart, industrie en overheden. Op basis van de gesprekken en het eerder onderzoek zijn vijf verschillende perspectieven opgesteld.
Eindadvies werkgroep KGT
De werkgroep heeft op basis van het onderzoek en de input van de stakeholders geadviseerd voor het perspectief “Gerichte natuurbescherming met stapsgewijze verbetering van de toegang”. Dit perspectief biedt de beste balans tussen de verschillende belangen. Alleen de aanpak bij dit perspectief is geschikt om te voldoen aan de KRW-eisen én om de bereikbaarheid van het kanaal te verbeteren.
Aanpak korte en lange termijn
Wat houdt deze aanpak in?
Op korte termijn ligt de focus op natuur en waterkwaliteit:
– Bescherming van zijwaterlopen (Moervaart en Zuidlede) tegen verzilting met lokale ingrepen (zoals bijvoorbeeld een stuw of sluis).
– Tijdelijke maatregelen om verzilting te beperken bij de sluizen, zoals stremmen op zout of bellenschermen.
– Aanpassing kaders om op lange termijn duurzame en haalbaar het systeem te kunnen beheren.
Op lange termijn ligt de focus op bereikbaarheid:
– Door water uit de Buitenhaven te pompen, wordt er extra toevoer van water naar het kanaal mogelijk gemaakt. Dit is op dit moment de enige realistische manier om de scheepvaart minder afhankelijk te maken van de grillige gevolgen van droogte.
Met deze gefaseerde aanpak kan het kanaal zich ontwikkelen tot een ecologisch veerkrachtig watersysteem dat goed toegankelijk blijft voor scheepvaart en bedrijven.
Meer informatie
Het eindadvies van de werkgroep KGT is online beschikbaar. Lees het eindadvies hier.