Natuur
Het onderzoeksprogramma in het kader van de Agenda voor de Toekomst bestaat uit drie luiken en een daarvan gaat over het thema natuur. Op deze pagina lees je meer over de uitdagingen en activiteiten voor het luik Natuur.
Uitdaging
De natuur in het Schelde-estuarium is zeer waardevol. De Vlaams-Nederlandse Scheldecommissie (VNSC) stelt zich als belangrijk doel een ‘robuuste en veerkrachtige natuur’. Dit betekent dat unieke planten en diersoorten beschermd blijven en zich verder kunnen ontwikkelen. Hiervoor is het van belang om optimale omstandigheden en randvoorwaarden te creëren, zodat het systeem ‘ecologisch goed kan functioneren’. Dit houdt in dat alle schakels in het voedselweb aanwezig zijn, zodat de zonne-energie goed wordt doorgegeven van planten naar dieren.
Kennis opdoen over kwaliteit leefgebieden
De kwaliteit van leefgebieden van o.a. bodemdieren, vissen en vogels in het Schelde-estuarium staat onder druk en wordt beïnvloed door verschillende abiotische aspecten, zoals de troebelheid, de verandering van de zoutgradiënt maar ook de waterdynamiek. In de verschillende deelgebieden van het estuarium spelen niet al deze aspecten een even grote rol. Kennis is nodig om de oorzaken van verstoring in beeld te brengen maar ook om de juiste maatregelen te benoemen waarmee leefgebieden hersteld kunnen worden.
Twee hoofdthema’s
Het onderzoek kent twee hoofdthema’s met verschillende focuspunten:
- Systeemontwikkelingen begrijpen
- Primaire productie
- Leefgebieden en soorten (inclusief trofische relaties)
- Inzicht klimaateffecten op ecologie
- Ontwikkeling strategie
- Omgang met klimaateffecten op ecologie
- Naar een veerkrachtig en robuust estuarium (doelstellingen en indicatoren scherp krijgen)
Onderzoek en activiteiten uitgevoerd in 2024 en 2025
Deltares heeft in 2024 de mogelijkheden onderzocht om gebruik te maken van informatie uit satellietbeelden (goede ruimtelijke dekking) bij het berekenen van de primaire productie en heeft daarover gerapporteerd. Een korte verkenning over een vervolg hierop is gedaan in 2025, zodat er in 2026 volgende stappen gemaakt kunnen worden.
Ook is er onderzoek uitgevoerd naar het habitatgebruik van steltlopers in de Westerschelde in relatie tot gebiedskenmerken en voedselaanbod. Uit het onderzoek blijkt dat steltlopers in de Westerschelde sterk afhankelijk zijn van laagdynamische slikken met voldoende variatie in droogvalduur en geschikt sediment. Grote afstanden tot hoogwatervluchtplaatsen en menselijke verstoring beperken hun aanwezigheid. Voor enkele soorten, zoals bontbekplevier en rosse grutto, worden de Natura 2000-doelen niet gehaald, wat wijst op specifieke knelpunten in dit gebied. Behoud van geschikte foerageergebieden en beperking van verstoring zijn cruciaal voor het herstel van populaties. Meer hierover je je in dit rapport.
Op basis van de eerder uitgevoerde onderzoeken is een synthese opgesteld van de trofische relaties in de Zeeschelde.
Werkplan 2024-2028
Het werkplan 2024-2028 beschrijft het onderzoek dat in deze jaren wordt uitgevoerd om de verschillende vragen te beantwoorden (pagina 22-24). Daarnaast verschijnt elk jaar een werkplan met informatie over de specifieke activiteiten en producten voor dat jaar. Wil je meer weten over het onderzoeksprogramma van de VNSC voor de periode 2024-2028? Bekijk het volledige werkplan.