Monitoring Nieuwe Sluis Terneuzen
De Nieuwe Sluis Terneuzen is sinds 1 augustus 2025 volledig in gebruik. Vlaanderen en Nederland onderzoeken samen welke effecten de sluis op de omgeving heeft. Tot nu toe liggen de gemonitorde effecten in lijn met de verwachtingen. De verzilting vormt daarop een belangrijke uitzondering. Verzilting was al in de eerdere monitoringsfase een aandachtspunt en tijdens de droge omstandigheden in 2025 en 2026 werden in het hele watersysteem hoge zoutgehalten gemeten. De monitoring loopt nog tot en met 2029.
Nieuwe Sluis Terneuzen
De Nieuwe Sluis Terneuzen is een van de grootste infrastructuurprojecten in het Schelde-estuarium. Dankzij de Nieuwe Sluis Terneuzen kunnen meer en grotere schepen passeren, wat de doorstroming naar de havens van Terneuzen en Gent verbetert. Nu de sluis in gebruik is genomen, monitort de werkgroep Monitoring NST elk jaar de omgevingseffecten van het project. De derde en laatste fase van de monitoring begon op 8 mei 2026 en duurt 3 jaar. De monitoring maakt deel uit van de voorwaarden en afspraken die zijn vastgelegd bij de realisatie van de Nieuwe Sluis Terneuzen.
Wat houdt de monitoring in?
Tijdens de bouw lag de focus op thema’s zoals geluid, natuurmaatregelen, duurzame energieproductie, het gebruik van duurzame materialen en sociale return. Sinds de opening van de Nieuwe Sluis monitoren Vlaanderen en Nederland gezamenlijk hoe het watersysteem op de nieuwe situatie reageert. Daarbij wordt gekeken naar verschillende thema’s, zoals de verzilting in en de natuur rondom het kanaal, grondwater, het kanaalpeil en de capaciteit van het sluizencomplex. Zo kan worden nagegaan of de effecten van de nieuwe sluis overeenkomen met wat vooraf werd verwacht.
Waarom doet de Vlaams-Nederlandse Scheldecommissie dit?
De VNSC wil weten wat de effecten zijn die de Nieuwe Sluis tijdens de eerste gebruiksjaren op de omgeving heeft en hoe het watersysteem op de nieuwe situatie reageert. De resultaten bieden Vlaanderen en Nederland een feitelijke basis voor het beheer van het Kanaal Gent-Terneuzen en de omliggende gebieden. Ze helpen om, waar nodig, beheermaatregelen verder te onderbouwen.
De resultaten tot nu toe
De monitoring tijdens de eerdere fases toont aan dat de meeste onderzochte effecten zijn zoals werd verwacht. Verschillende natuurmaatregelen werden gerealiseerd, de doelstellingen rond sociale return werden ruimschoots gehaald en ook de score voor het gebruik van duurzame materialen overtrof de minimumeisen. Daarnaast werd de infrastructuur gerealiseerd die nodig is om het sluizencomplex energieneutraal te laten functioneren.
Tijdens de uitvoering van de werkzaamheden deed zich wel een aantal onverwachte gebeurtenissen voor. Het meest opvallende voorbeeld was de sloop van een deel van de Middensluis in 2022, waarbij een explosie grotere trillingen veroorzaakte dan verwacht. Dit leidde tot schade in de omgeving en vormde aanleiding om de werkwijze voor de verdere sloopwerken bij te sturen. De daaropvolgende sloopcampagnes verliepen gecontroleerd en zonder vergelijkbare incidenten.
Een belangrijk aandachtspunt binnen de monitoring is de verzilting van het Kanaal Gent-Terneuzen en de waterlopen daaromheen. De beschikbare meetgegevens vormen een belangrijke basis om de ontwikkeling van de verzilting verder te volgen.
Sinds de droogte van 2019 zetten hoge zoutgehalten het watersysteem regelmatig onder druk. De uitzonderlijk droge omstandigheden in 2025 en 2026 onderstreepten het belang van de monitoring van de zoutgehalten. In combinatie met de ingebruikname van de Nieuwe Sluis leidde de droogte tot vergaande verzilting in delen van het watersysteem.
De meetgegevens van de afgelopen jaren helpen Vlaanderen en Nederland om deze ontwikkeling beter in beeld te brengen en vormen een belangrijke basis voor het werk van de Vlaams-Nederlandse werkgroep Droogte KGT. Deze werkgroep gebruikt de meetgegevens en inzichten bij de verdere monitoring van droogte, zoetwaterbeschikbaarheid, verzilting en mogelijke maatregelen voor de toekomst.
Eindrapport 2029
Eind 2029 verschijnt het eindrapport met de resultaten van de volledige monitoring. Dat rapport zal een integrale interpretatie bevatten van de verzamelde meetgegevens en de vastgestelde ontwikkelingen tijdens de verschillende fasen van het project.